Dünyada Müslüman Kadınların Örgütlenme Deneyimleri

Kadına Şiddete Karşı Müslümanlar İnsiyatifi adı altında bir araya gelerek İslami referanslarla Türkiye’deki kadın mücadelesi içinde yer alma motivasyonumuz ulusal sınırları aşan köklere sahip. Müslüman kadınlar olarak tüm kadınlar için yola çıktığımızda önümüzde tartışılması ve aşılması gereken, oldukça çetrefilli ve kadim problemler yığını duruyordu. Bunlar genellikle kadının miras hakkı, kadının eşit şahitlik meselesi, “darebe” tartışması -yani kadınlara fiziksel şiddetin Kuran’da teşvik edilen bir terbiye yöntemi olduğu iddiası, erkek çok eşliliği gibi spekülatif olduğu kadar İslam içi konulardı.

Yalnız Değiliz!

Kadınlar üzerinde kurulan tahakkümün ve kadına yönelik şiddetin Kuran’ın ataerkil yorumu aracılığıyla meşrulaştırılmasına karşı Müslüman kadınlar dünyanın birçok yerinde mücadele ediyor. Müslüman kadınlar neredeyse yüzyıllardır erkeklerin ürettiği yoksulluk, savaş ve despotizm altında yaşamlarını sürdürürken bir yandan Allah’ın eşit kulları olduklarına dair inançlarını yaşatıyor. Bizler farklı ulusal sınırlar içerisinde olsak da, aynı çağda aynı konuları tartışan kadınlarız. Bugün Türkiye’deki bir Müslüman kadın “darebe” tartışmalarına nereden sesleniyorsa, Afganistan’da, İran’da, Pakistan’da, Endonezya’da da aynı yerden seslenen birçok kadının varlığına şahidiz. Sesleri ve sözleri birleşen her renkten Müslüman kadınlar olarak birbirimizin varlığından ve mücadelesinden güç alıyoruz.

Sözümüz ve eylemimizin dünyada bir karşılığı var, çünkü biz daha büyük bir kadın hareketinin parçasıyız!

En sağdaki kadının dövizinde yazan: Yaratıcımız ile aramızda aracılara ihtiyacımız yok. Lütfen Allah’ın temsilcisi gibi davranmayı bırakın!
  • Malezya’da Kuran’ın ataerkil yorumuna ve hukukta toplumsal cinsiyete dayalı eşitsizliklere karşı mücadele eden Sisters in Islam (İslam’da Kızkardeşler) mücadele alanına kendilerine sordukları şu soruyla girdiklerini söylüyorlar: Allah tıpkı İslam gibi adilse, neden kanunlar ve İslam adına ortaya konan politikalar adaletsizlik üretiyor? Başlarda Müslüman avukat kadınların aile hukuku üzerine odaklanarak başlattıkları çalışmalar zaman içinde Kuran’ın adalet ilkesi etrafında yeniden okunması ile devam etmiş. Şu an Malezya’da Supporters of SIS (Sisters in İslam’ın Destekçileri) ismi altında organize olmuş birçok Müslüman erkek de bulunmakta. Sisters in Islam’ın Malezya’daki kadınlar için yasal reform talebi ile başlattıkları mücadele hala devam ediyor. sistersinislam.org.my/
  • Sisters in Islam’dan kadınlarınöncülük ettiği bir oluşum olan Musawah2009 yılında Malezya/Kuala Lumbur’dayaklaşık 50 ülkeden 250 kadın ve erkeğin katıldığı uluslararası bir toplantı sonrası kuruldu.Müslüman toplumu için eşitlik ve adalet talebiyle yola çıkan kadın ve erkeklerin birlikte kurduğu Musawah’a göre, eşitlikçi aile eşitlikçi toplumu beraberinde getirecek. Ailenin kadın-erkek herkes için aynı derecede mutlu, güvenli ve güçlendirici bir yer olmasının önemini vurgulayan örgütte Müslüman kadınların öncülüğü dikkat çekiyor. musawah.org
  • Endonezya toplumunda İslam ve toplumsal cinsiyet tartışmalarının yükselmesine paralel olarak 2000 yılında örgütlenen Rahima hem kadın rahmine -yani insan yaşamının başladığı yere- hem de Allah’ın merhametini ifade eden Rahim sıfatına gönderme yapıyor. Endonezya’da saat 21.00’dan sonra bir kadının yanında mahremi (kardeş veya akraba olmak sebebiyle evlenmenin haram olduğu kişiler veya halihazırda evli olunan erkek) olmadan dışarı çıkması yasakken,Rahima’dan kadınlar devletin tüm vatandaşları için güvenli bir ortam oluşturma yükümlülüğünü hatırlatarak ses getirdi.  rahima.or.id  Sitenin dili Malayca olduğu için Rahima hakkında yazılmış İngilizce bir metnin pdf’si: http://www.ipedr.com/vol20/75-ICHSC2011-M20063.pdf
  • Kanada’dan Müslüman kadınlar 1998’de Federation of MuslimWomen adı altında “Kadınlar olarak kadınlar için” harekete geçti. Kadınlar ve çocuklar için bir eğitim merkezi talebi dile getiren FMW yoksullukla mücadeleyi de gündeminde tutuyor. http://fmw.org/
  • Şeriat (?) ile yönetilen ülkelerde yaşayan kadınlar için uluslararası bir dayanışma platformu olan Women Living Under Muslim Laws 70’den fazla ülkeden kadınlara ulaşmayı başarmış, 1984’ten bu yana faaliyette olan bir örgüt.WLUML İslami konteksin hakim olduğu toplumlarda yaşayan kadınların eşitlik için kolektif mücadeleye katılmasına destek veriyor. Müslüman kadınlar ve uluslararası feminist gruplar arasındaki bağı kurmayı da hedefleyen WLUML, şiddete, militarizme, köktenciliğe, kadınlar üzerindeki erkek kontrolüne ve eşitsizliğe karşı mücadeleye çağırıyor. Örgütün Afrika için Senegal’de, Asya için Pakistan’da, Avrupa için Londra’da temsilcilikleri bulunuyor. wluml.org
  • The Women’s Islamic Initiative in Spirituality and Equality (WISE) kadınların tüm potansiyallerini gerçekleştirebildikleri, adil ve barış dolu bir dünya hayal ettiklerini söyleyen Müslüman kadınlar olarak cinsiyet eşitliğinin İslam’ın ayrılmaz bir parçası olduğunu deklare etti. Toplumsal cinsiyet temelli eşitsizliklere karşı mücadele eden WISE’da örgütlenen kadınların Değişim Teorisi’ne (ChangeTheory) göre, 1)farklı kimliklerden Müslüman kadınların bir araya gelmesi ve diğer inançlardan kadınlarla dayanışma içinde olması, 2) kadınların kendi potansiyel ve yeteneklerinin farkına varması, 3) Müslüman kadınların seslerinin toplumun tüm katmanlarında güçlendirilmesi, 4) tüm bunlar için gerekli olan bilginin sağlanması/araştırmaların yapılması, 5) kadınların eşitlik için toplumsal değişim talepleri doğrultusunda harekete geçmelerinin yolunun açılması gerekmektedir. Müslüman kadınlar için bir diyalog ve işbirliği hattı açmayı hedefleyen WISE üçüncü uluslararası konferansını 2011’deİstanbul’da düzenlemiştir.wisemuslimwomen.or   Konferansın raporu için: http://www.wisemuslimwomen.org/pdfs/wiseconferencefinalreport_sm.pdf
  • 1977’de Kabil/Afganistan’da birleşen kadınlar Afgan kadınların insan hakları ve sosyal adalet için mücadele ederken seküler ve demokrat değerler üzerine kurulu bir yönetim talep ediyorlar. Uzun süren bir savaş ve despotik yönetim en çok kadınların yaşamlarını hedef almışken, Afganistan’daki kadınlar için insan hakları temelli mücadeleye devam eden feminist aktivistMeenaKeshwarKamalRAWA’nın kurucu lideridir.Meena1987’de siyasi bir suikast sonucu öldürüldü.rawa.org
  • TheEgyptian Center forWomen’sRights: Mısır Kadın Hakları Merkezi kendini kadın haklarını araştırmaya ve toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamaya adamış bağımsız bir sivil toplum örgütüdür. Örgüt, kadınlara yönelik her türlü ayrımcılığın ortadan kaldırılması ve yasama makamlarına kadınlarla ilgili uluslararası anlaşmalara muhalefet eden tüm mevzuatları yeniden gözden geçirme çağrısında bulunmaktadır. Kadınların kendi hayatlarını kontrol etme, karar alma, eşitlikten yararlanma, siyasal alanda etkili bir şekilde yer alma ve adalete erişim imkânı oluşturulması için çalışmak, güçlü bir kadın hareketi elde etmek, yaşamda tam bir ortak olarak kadınlara saygı duyan demokratik bir topluma ulaşmak, kadınlara karşı her türlü ayrımcılığı reddetmek ve vatandaşlık değerlerini güçlendirmek örgütün misyonları arasındadır. http://ecwronline.org/     ve    http://www.efuegypt.org/en/About.aspx
  • TheLibyanWomen’s Platform forPeace (LWPP): Libya Kadın Barışı Platformu Ekim 2011’de, kadının Kaddafi sonrası Libya’nın hayati bir parçası olmasını sağlamak için farklı şehirlerden ve geçmişlerden gelen otuzbeş kadın tarafından başlatıldı.Kadın hakları, gençlik liderliği, kadınların siyasi ve ekonomik katılımı, anayasal reform ve eğitimle ilgili ilerleme ve güvenlik ilgilendiği konular arasındadır. Platform, kuruluşundan bu yana yüzün üzerinde organizasyon ve kişiden oluşan bir ağa dönüşmüştür.http://www.lwpp.org/about/index/About_Us
  • The AustralianMuslimWomen’sCentrefor Human Rights (AMWCHR): Avustralya Müslüman Kadın Hakları Merkezi, Müslüman kadınların Avustralya’daki hak ve statüsünü arttırmak için çalışan bir Müslüman kadın örgütüdür. Avustralya Müslüman topluluk içindeki kültürel, dilsel ve mezhep çeşitliliğini yansıtan dini olmayan bir örgüttür. İslam’ın Müslüman kadın statüsünü zayıflatma amaçlı kullanılmasıyla mücadele eden örgüt, amacını Müslüman kadınların haklarını ve statüsünü azaltmaya neden olan herhangi bir tekelleşme veya dışlanma sistemine itiraz etmek olarak tanımlamaktadır. Anlayış çerçevesi uluslararası Müslüman kadın hareketidir ancak eylem ve endişesi Müslüman kadınların yaşadığı Avustralya’daki yerel topluluklara odaklanmaktadır. http://ausmuslimwomenscentre.org.au/
  • My Stealthy Freedom 3 Mayıs 2014’te İranlı gazeteci MasihAlinejad tarafından başlatılan çevrimiçi bir toplumsal harekettir. 1979 İslam Devrimi’nden bu yana, İran’da devam eden kamuda başörtüsü takma zorunluluğuna karşı çıkan İranlı kadınların, kendi başörtüsüz fotoğraflarını paylaşabilecekleri bir Facebook sayfası ve web sitesi vardır. http://mystealthyfreedom.net/en/
  • ABD’de yaşayan Müslüman avukat kadınların toplumsal cinsiyet eşitliği için örgütlendikleri bir oluşum olan Karamah’a göreİslam bizleri iman ve insan hakları arasında bir tercihe zorlamamaktadır. Bu gerçeği tüm insanlığa, özellikle Müslüman kadınlara anlatmayı kendine misyon edinen Karamah,Müslüman kadınların haklarının daha fazla farkında olmaları ve kamusal hayatta daha çok görünür olmaları için çalışmalar yapıyor. karamah.org
  • ABD’de yaşayan Müslüman kadınların örgütlendiği bir başka yer ise Muslim Women’s League.Yola çıkış hikayelerini Nisa Suresi 75. ayet ile anlamlandıran MWL’li kadınlar, “Size ne oluyor da, Allah yolunda….güçsüz bırakılmış erkekler, kadınlar ve çocuklar için savaşmıyorsunuz?” uyarısına cevaben; bugün yoksulluk, eğitimsizlik,şiddet ve dışlanmaya en çok maruz kalan grup olan Müslüman kadınlar için bir şeyler yapmanın önemini vurguluyor. mwlusa.org